کل مولد یولد علی فطره الاسلام ...

هر مولودی بر اساس فطرت اسلامی به دنیا می آید مگر اینکه فرهنگ محیط بر او اثر بگذارد و از مسیر واقعی منحرف شود .

پیامبر اکرم    صل الله علیه و اله و سلم .

آشنایی با این مطلب مستلزم فهم خوب دو واژه ی  " بومی " و دین "  است .

واژه بومی به ذهنیت ها و کنش های مبتنی به ارزش ها و روسوم و عادات ... که زاییده و پرورده ی محیط خاصی است ،  اطلاق میشود که در کل می توان به " فرهنگ خاص در یک جغرافیای خاص  " اشاره کرد .

دین هم دستگاهی از رهنمود ها و دستور العمل هایی است که از یک منبع فرا انسانی برای بشر وضع شده است تا به کمالی مطلوب که خود دین تعریف می کند  برسد  .

که در این جا منظورم از دین " دین مبین اسلام " است . دین بومی تقریبن وجهی دیگر از دیگر دین میراثی است که فرد با بر اساس تاثیر گذاری فرهنگی که والدین یا محیط اولیه ی رشد او می گذارد ، به ارث می برد .

 او ( انسان روستایی ) عقاید اولیه دینی را در همان جغرافیا و متناسب با همان فرهنگ فرا میگیرد و نه تنها که تعریف می شود بلکه بسط نیز پیدا میکند که در حقیقت دین او معجونی است از مفاهیم بومی و غیر دینی با عناصر دینی .

 یعنی ارزش ها و باور ها و عقاید فرهنگ خاص محیط + عقاید و ارزش ها و عناصر اصلی دین . طوری که گاهن فرهنگ چنان قوی عرضه می شود که دین را تحت پوشش خود می آورد .

در یک نگاه می توان به طور خلاصه ، علل را این طور بیان کرد :

1-     جهل

2-     بی سوادی

3-     فساد

4-     عدم آگاهی خانواده

5-    ....

البته جهل با بی سوادی کمی فرق دارد  . گاهن جامعه ای باسواد اند ولی جاهل تشریف دارند !

به علت اینکه در جامعه ی روستایی این علل بیشتر تبارز پیدا میکند مقوله ی دین بومی در انجا بیشر صدق می کند .

اما در جامعه ی شهری به علت بالا بودن نسبی میزان سواد مردم و تبادل اطلاعات و بود رسانه ها و اطلاع رسانی  ضعیف ، می تواند میزان جهل را کمتر کند . گرچه دوباره  وسیله های فوق فرهنگ خود را همراه دارد اما در کل می توان گفت که در جامعه ی شهری انهم در افغانستان مردم در مسیر بلوغ آگاهی استند .

اما افغانستان بیتشر یک جامعه ی روستایی است . ما با معضله های یاد شده بیشتر مواجه استیم . که راهکارهای زیر می تواند مفید واقع گردد :  

1-     توسعه ی روستایی

2-     گذار به جامعه ی شهری

3-     دخالت مستقیم دولت با یک برنامه ریزی قوی

4-     فعالیت موسسات خصوصی در زمینه ی آگاهی بخشی  و اطلاع رسانی .. تعدیل خرده فرهنگ ها

البته با توجه به کنه موضوع بومی گرایی ناخوادآگاه ، در تفسیر و بسط دین روستایی ها و گاهن شهروندان ، می توان اشاره ای گذرا به تفسیر بنیاد گرایانه ی دینی توسط علما کرد آنهم از نوع جانبدارانه !! که به این معضله انشالله در نوشته ی بعدی خواهم پرداخت .

یاسر محسنی

3/1/87